Türk futbolunda hakem atamalarına ilişkin tartışma, bu kez tribün yorumlarını aşan yazışmalarla büyüdü. Soruşturma dosyasına girdiği belirtilen mesajlarda, Merkez Hakem Kurulu Başkanı Ferhat Gündoğdu ile Süper Lig hakemi Yasin Kol’un bazı karşılaşmaların hakem, VAR ve AVAR kadroları üzerine görüştüğü aktarılıyor.

Dosyada yer aldığı bildirilen ifadeler arasında, “Özgür’ün yanına AVAR’ı kim olsun istersin?” sorusu ve buna verilen “Başkanım Atilla olsun” yanıtı da bulunuyor. Bu konuşmaların kesin hukuki anlamı yargı sürecinin sonunda ortaya çıkacak olsa da içerik, hakem görevlendirmelerinin hangi yöntemle yapıldığı konusunda ciddi soru işaretleri oluşturuyor.

Mesajların Ortaya Çıkardığı Atama Tartışması

Hakem görevlendirmeleri normalde önceden belirlenmiş ölçütlere, performans değerlendirmelerine, gözlemci raporlarına ve kurumsal prosedürlere dayanmalı. Aktif bir hakemin, kendi adının da bulunduğu kadro seçeneklerini kurul başkanına iletmesi ve ardından başka görevliler hakkında fikir alışverişi yapılması, bu sistemin bağımsızlığı açısından tartışmalı bir görüntü yaratıyor.

Yazışmalarda Yasin Kol’un yardımcı hakem, VAR ve AVAR seçeneklerini içeren listeler gönderdiği; Gündoğdu’nun da bazı isimler hakkında değerlendirme yaptığı ileri sürülüyor. Kayıtlarda ayrıca 26 Mayıs 2025 tarihinde taraflar arasında 2 dakika 49 saniye süren bir görüntülü görüşme bulunduğu aktarılıyor.

Burada hukuki değerlendirme ile kamuoyunun vicdani değerlendirmesini birbirinden ayırmak gerekiyor. Yasin Kol’un suçlamaları kabul etmediği ve dosyayla ilgili yargı sürecinin henüz tamamlanmadığı belirtiliyor. Bu nedenle kişiler hakkında kesin hüküm kurulamaz; ancak atama makamı ile aktif hakem arasındaki böyle bir iletişim biçimi, şeffaflık beklentisini zedeliyor.

Taraftarın Güveni Neden Hızla Erozyona Uğruyor?

Futbolseverler uzun süredir hakem kararlarının kulüplere göre değiştiğini, bazı ekiplerin daha fazla kollandığını veya belirli hakemlerin belirli maçlara özellikle gönderildiğini tartışıyor. Şimdi dosyaya girdiği belirtilen mesajlar, daha önce yalnızca söylenti olarak görülen iddiaların yeniden incelenmesine yol açıyor.

• Hakem ve video yardımcılarının hangi ölçütlerle seçildiği açıklanmalı.
• Atama sürecinde görev alan kişilerin çıkar çatışması yaşayıp yaşamadığı denetlenmeli.
• Yazışmaların ve görüşmelerin hukuka uygun biçimde incelenmesi sağlanmalı.
• Soruşturma tamamlanmadan hiçbir kişi hakkında kesin suçlama yapılmamalı.

Tepkinin büyümesinin nedeni yalnızca birkaç mesaj değil. Taraftar, yıllardır sonucunu etkilediğini düşündüğü kararların arkasında kurumsal ve denetlenebilir bir sistem görmek istiyor. Bu güven kurulamadığında en doğru karar bile şüpheyle karşılanıyor.

Kulüplerin Baskısı Federasyonu Zorluyor

Kulüplerin ve yöneticilerin tepkisi, hakem tartışmasının saha içi bir mesele olmaktan çıktığını gösteriyor. Bazı kulüp temsilcileri federasyondan açık ve gecikmeden bir açıklama beklerken, Kulüpler Birliği Vakfı’nın da bahis iddiaları nedeniyle disiplin kuruluna gönderilen yöneticilerin durumunu değerlendirdiği aktarılıyor.

Özellikle alt liglerdeki bazı başkan ve yöneticilerin olağanüstü seçim çağrılarına destek verdiği ileri sürülüyor. Kulüplerin ortak tavır geliştirmesi hâlinde federasyon yönetiminin kriz karşısındaki hareket alanı daha da daralabilir.

Kamuoyunda, geçmiş yönetimlerin bıraktığı sorunların mevcut yönetime bütünüyle yüklenemeyeceği yönünde görüşler bulunsa da bugünkü MHK yapısının göreve getirilmesi, mevcut yönetimin sorumluluk alanını ortadan kaldırmıyor. Yönetimlerin görevi yalnızca karar almak değil, seçtikleri yapıların denetlenmesini de sağlamak.

Erteleme Kararı Tepkileri Dindirmedi

Federasyonun yeni Merkez Hakem Kurulu için çalışmalar yürüttüğünü ve geçici bir kurul oluşturduğunu açıklaması beklenen rahatlamayı sağlamadı. Riva’da yapılması planlanan olağanüstü toplantının cuma gününe ertelenmesi de krizin yönetiliş biçimine yönelik eleştirileri artırdı.

Erteleme gerekçesi olarak federasyon başkanının UEFA toplantısı için İsviçre’ye gidecek olması gösterildi. Başkan İbrahim Hacıosmanoğlu ise Türk futbolunda yaklaşık otuz yıldır biriken sorunların tamamının kendi yönetimine mal edilemeyeceğini belirterek istifa etmeyeceğini açıkladı.

Ancak kriz dönemlerinde zamanlama, açıklamanın içeriği kadar önem taşıyor. Kamuoyu hızlı ve kapsamlı bir yanıt beklerken toplantının ertelenmesi, yönetimin sorumluluktan uzak durduğu izlenimini güçlendirebiliyor.

Kalıcı Çözüm İçin Hangi Adımlar Atılmalı?

Bu krizin yalnızca birkaç yöneticinin veya hakemin görevden ayrılmasıyla sona ermesi mümkün görünmüyor. İsimler değişse bile aynı kapalı yöntem sürerse benzer tartışmalar yeniden yaşanır.

• Hakem atama kriterleri açık biçimde yayımlanmalı.
• Atama kararları bağımsız denetim mekanizmasına tabi tutulmalı.
• VAR konuşmaları, kişisel veriler ve soruşturmanın gizliliği korunarak uygun bir süre sonra kamuoyuyla paylaşılmalı.
• Aktif hakemlerin atama süreçlerine doğrudan veya dolaylı müdahalesini önleyen kurallar uygulanmalı.
• Hakem kurulunun federasyon yönetiminden kurumsal olarak bağımsızlığı güçlendirilmeli.

Bu adımların amacı yalnızca taraftarları sakinleştirmek değil, dürüst biçimde görev yapan hakemleri de korumak olmalı. Çünkü birkaç isim hakkındaki iddia, bütün hakem camiasının zan altında kalmasına neden oluyor.

Yazışmalarla başlayan tartışmanın sonucu, yalnızca mevcut yöneticilerin geleceğini değil, Türk futbolunda hakemlik sistemine duyulan güveni de belirleyecek. Açık soruşturma, ölçülebilir atama kuralları ve bağımsız denetim kurulmadığı sürece tartışma farklı isimlerle yeniden gündeme gelecektir.